To, co już obowiązuje, to dopiero część obrazu
Dwa pierwsze etapy wdrożenia AI Act, czyli zakaz praktyk niedopuszczalnych, obowiązek kompetencji AI i obowiązki dostawców modeli ogólnego przeznaczenia, opisane w artykule Co już weszło w życie, to dopiero początek pełnego harmonogramu rozporządzenia. Kolejne, znacznie szersze fale obowiązków, dotyczące przede wszystkim systemów wysokiego ryzyka i przejrzystości wobec użytkowników, rozkładają się na kolejne lata. Ten artykuł opisuje właśnie te kolejne etapy.
2 sierpnia 2026: obowiązek przejrzystości
Najszerzej oddziałującym terminem dla zwykłych firm był 2 sierpnia 2026 roku, kiedy zaczęła obowiązywać większość pozostałych przepisów rozporządzenia, a w szczególności obowiązek przejrzystości z art. 50. Chatboty muszą ujawniać użytkownikowi, że rozmawia z maszyną, a treści generowane lub istotnie zmodyfikowane przez AI (grafika, wideo, audio, tekst publikowany w charakterze dziennikarskim) powinny być odpowiednio oznaczone. Pełne omówienie tego obowiązku znajdziesz w artykule Art. 50 i obowiązek przejrzystości.
Pierwotnie tego samego dnia miały wejść obowiązki dla systemów wysokiego ryzyka z załącznika III. Rozporządzenie (UE) 2026/1744, czyli omnibus cyfrowy, przesunęło je na 2 grudnia 2027. Sam art. 50 pozostał nietknięty.
Ten jeden termin, 2 sierpnia 2026, koncentruje w sobie największą część praktycznych obowiązków AI Act dla typowego MŚP. Odroczenie wysokiego ryzyka niczego tu nie zmienia, bo przejrzystość i tak dotyczy znacznie szerszej grupy firm niż rekrutacja przez AI czy scoring.
2 grudnia 2026: koniec okresu przejściowego na znakowanie maszynowe
Znakowanie treści generatywnych w formacie odczytywalnym maszynowo (art. 50 ust. 2) ma okres przejściowy do 2 grudnia 2026, ale wyłącznie po stronie dostawców systemów i wyłącznie dla systemów wprowadzonych do obrotu przed 2 sierpnia 2026. Obowiązki po stronie stosującego żadnego okresu przejściowego nie mają. Techniczną stronę tego wymogu opisuje artykuł Znakowanie maszynowe treści syntetycznych.
2 grudnia 2027: systemy wysokiego ryzyka z załącznika III
Od 2 grudnia 2027 roku zaczynają obowiązywać pełne wymogi dla kategorii systemów wysokiego ryzyka wymienionych w załączniku III, obejmujących między innymi rekrutację, ocenę zdolności kredytowej i inne obszary o istotnym wpływie na życie ludzi. Dostawcy i stosujący takich systemów muszą od tego momentu spełniać pełen zestaw wymogów: dokumentację techniczną, nadzór człowieka, zarządzanie ryzykiem i jakością danych. Pełny opis tej kategorii znajdziesz w artykule Systemy wysokiego ryzyka.
Powodem przesunięcia o 16 miesięcy był brak gotowych norm zharmonizowanych. Bez nich firmy musiałyby wykazywać zgodność bez punktu odniesienia, według którego mierzy się spełnienie wymogów.
2 sierpnia 2028: systemy wysokiego ryzyka powiązane z produktami
Od 2 sierpnia 2028 roku obowiązki wysokiego ryzyka obejmują dodatkowo systemy AI będące elementem produktów już regulowanych innymi przepisami unijnymi dotyczącymi bezpieczeństwa produktów: zabawki z funkcjami AI, wyroby medyczne wykorzystujące AI w diagnostyce lub leczeniu, maszyny przemysłowe z wbudowanymi systemami AI wpływającymi na ich bezpieczeństwo. Ten termin, pierwotnie wyznaczony na 2 sierpnia 2027, także został przesunięty przez omnibus cyfrowy. Dla większości usługowych i handlowych małych firm ma marginalne znaczenie, bo dotyczy producentów fizycznych urządzeń, nie firm oferujących usługi cyfrowe czy doradcze.
Po 2028: pojedyncze, dłuższe terminy przejściowe
Poza głównymi datami, rozporządzenie przewiduje jeszcze dłuższe terminy przejściowe dla wąskiej grupy szczególnych przypadków. Dotyczy to przede wszystkim systemów wysokiego ryzyka wykorzystywanych już wcześniej, przed wejściem w życie odpowiednich przepisów, zwłaszcza w dużych systemach informatycznych wykorzystywanych przez organy administracji publicznej. Dla części takich systemów pełne dostosowanie do wymogów AI Act może rozciągać się nawet do roku 2030. To wąska kategoria, dotycząca głównie istniejących już wcześniej systemów sektora publicznego, nie typowych narzędzi AI używanych przez firmy prywatne.
Co konkretnie zmienia się dla stosujących w sierpniu 2026
Dla firm będących stosującymi, czyli korzystających z gotowych narzędzi AI, a nie tworzących własnych systemów, termin 2 sierpnia 2026 roku oznacza w praktyce kilka konkretnych zmian w codziennym funkcjonowaniu. Po pierwsze, każdy chatbot obsługujący klientów musi w jasny sposób sygnalizować, że rozmówca ma do czynienia z maszyną, zwykle już na wstępie rozmowy. Po drugie, materiały marketingowe (zdjęcia produktowe, grafiki reklamowe, nagrania głosowe lektorów) tworzone przy pomocy AI wymagają odpowiedniego oznaczenia, zanim trafią do odbiorcy. Po trzecie, firmy wykorzystujące systemy wysokiego ryzyka, na przykład w rekrutacji czy ocenie klientów, mają na przygotowanie pełnej dokumentacji czas do 2 grudnia 2027, po przesunięciu tego terminu przez omnibus cyfrowy. Odroczenie warto potraktować jako zapas na spokojne wdrożenie, nie jako powód do odłożenia tematu, bo zakres wymaganej dokumentacji się nie zmniejszył.
Harmonogram w skrócie
| Data | Co zaczyna obowiązywać |
|---|---|
| 2 sierpnia 2026 | Przejrzystość wobec użytkowników (art. 50) |
| 2 grudnia 2026 | Koniec okresu przejściowego na znakowanie maszynowe u dostawców, dla systemów sprzed 2 sierpnia 2026 |
| 2 grudnia 2027 | Systemy wysokiego ryzyka z załącznika III (rekrutacja, scoring, edukacja) |
| 2 sierpnia 2028 | Systemy wysokiego ryzyka powiązane z produktami regulowanymi innymi przepisami UE (zabawki, wyroby medyczne, maszyny) |
| Do 2030 | Pełne dostosowanie wybranych, wcześniej wdrożonych systemów w sektorze publicznym |
Dlaczego warto przygotować się zawczasu, nie w ostatniej chwili
Wymogi wchodzące w życie 2 sierpnia 2026 roku, zwłaszcza obowiązek przejrzystości z art. 50, dotyczą bardzo szerokiej grupy firm, w tym praktycznie każdej, która ma chatbota na stronie albo generuje treści przez AI. Przygotowanie dokumentacji, oznaczeń i procesów wymaga czasu, a organ nadzoru zaczyna prowadzić kontrole zwykle wkrótce po wejściu przepisów w życie, nie dopiero po latach. Firmy, które zaczynają przygotowania z wyprzedzeniem, mają realną przewagę nad tymi, które czekają do ostatniego tygodnia przed terminem. Praktyczny punkt wyjścia do takich przygotowań opisuje artykuł Checklista audytu AI Act.
Najczęściej zadawane pytania
Który termin jest najważniejszy dla typowej małej lub średniej firmy?
Dla większości małych i średnich firm najważniejszy jest 2 sierpnia 2026 roku, ze względu na obowiązek przejrzystości z art. 50, który dotyczy chatbotów i treści generowanych przez AI, czyli zastosowań powszechnych w małych firmach.
Czy 2 sierpnia 2028 dotyczy mojej firmy, jeśli nie produkuję fizycznych urządzeń?
W większości przypadków nie. Ten termin dotyczy przede wszystkim producentów konkretnych kategorii produktów regulowanych innymi przepisami unijnymi o bezpieczeństwie produktów, takich jak zabawki, wyroby medyczne czy maszyny, nie typowych usług cyfrowych.
Czy przesunięcie terminów przez omnibus cyfrowy oznacza, że AI Act został złagodzony?
Nie w zakresie obowiązków. Omnibus cyfrowy przesunął terminy dla systemów wysokiego ryzyka o 16 i 12 miesięcy oraz złagodził brzmienie art. 4 o kompetencjach AI, ale nie usunął żadnego obowiązku ani nie zmienił przepisów o karach. Przejrzystość z art. 50 i zakaz praktyk z art. 5 obowiązują bez zmian.
Czy termin 2030 oznacza, że mogę czekać z przygotowaniami do tego roku?
Nie, ten dłuższy termin dotyczy wąskiej kategorii systemów, głównie w sektorze publicznym, wdrożonych jeszcze przed wejściem odpowiednich przepisów w życie. Dla zdecydowanej większości firm obowiązują znacznie wcześniejsze terminy, opisane wyżej.
Czy to jest porada prawna?
Nie. Ten artykuł ma charakter informacyjny i edukacyjny. Ocenę tego, które terminy i obowiązki dotyczą konkretnej firmy, powinien przeprowadzić radca prawny lub adwokat.