Dlaczego ten przepis dotyczy Ciebie najbardziej

Ze wszystkich artykułów AI Act, art. 50 ma największe praktyczne znaczenie dla typowej polskiej firmy usługowej czy e-commerce. Nie wymaga certyfikacji, drogiej dokumentacji technicznej ani oceny zgodności. Wymaga jednej rzeczy: żeby ludzie wiedzieli, kiedy mają do czynienia ze sztuczną inteligencją. Obowiązuje od 2 sierpnia 2026, razem z większością pozostałych przepisów rozporządzenia (pełny harmonogram w artykule Kalendarz wejścia w życie AI Act).

Artykuł reguluje cztery odrębne sytuacje, każdą z osobnym adresatem obowiązku. Warto je rozdzielić, bo łatwo pomylić, co jest po stronie Twojej firmy, a co po stronie dostawcy narzędzia, którego używasz.

Ujawnienie interakcji z chatbotem lub innym systemem AI

Osoba fizyczna wchodząca w interakcję z systemem AI (chatbotem, voicebotem, asystentem tekstowym) musi zostać poinformowana, że rozmawia z maszyną, chyba że jest to oczywiste z okoliczności dla przeciętnego, rozsądnie poinformowanego odbiorcy. Adresatem tego obowiązku jest zarówno dostawca systemu, jak i podmiot go stosujący, ale w praktyce to stosujący (czyli firma z chatbotem na stronie) odpowiada za to, żeby ujawnienie faktycznie dotarło do użytkownika w interfejsie. Konkretny, gotowy do wdrożenia sposób opisuje artykuł Jak oznaczyć chatbota.

Oznaczanie treści syntetycznych i deepfake

Treści audio, wideo, obrazy i tekst wygenerowane lub zmanipulowane przez AI, które przedstawiają realistycznie wyglądające osoby, przedmioty, miejsca lub wydarzenia i mogłyby zostać błędnie uznane za autentyczne, muszą być oznaczone jako wygenerowane sztucznie. To obowiązek adresowany przede wszystkim do dostawcy systemu generującego treść (musi zapewnić techniczne oznaczenie, tzw. znakowanie maszynowe), a częściowo też do podmiotu, który taką treść publikuje. Szczegółowo opisuje to artykuł Deepfake w rozumieniu AI Act oraz Jak oznaczać treści generowane przez AI.

Rozpoznawanie emocji i kategoryzacja biometryczna

Osoby poddane działaniu systemu rozpoznawania emocji albo kategoryzacji biometrycznej muszą zostać o tym poinformowane. Adresatem obowiązku jest podmiot stosujący taki system, czyli np. firma wdrażająca narzędzie analizujące ton głosu klienta na infolinii albo mimikę kandydata podczas rozmowy rekrutacyjnej. Ten obowiązek nakłada się częściowo z zakazami z art. 5, ponieważ rozpoznawanie emocji w miejscu pracy lub w placówkach edukacyjnych jest w większości przypadków wprost zakazane, nie tylko objęte obowiązkiem informacyjnym.

Treści generowane jako materiał informacyjny publicznego znaczenia

Tekst wygenerowany lub zmanipulowany przez AI, publikowany w celu poinformowania opinii publicznej o sprawach istotnych społecznie (typowo materiały o charakterze dziennikarskim, choć niewytworzone przez redakcję w tradycyjnym sensie), musi zostać oznaczony jako wygenerowany sztucznie. Adresatem jest podmiot stosujący, czyli wydawca lub twórca publikujący taki materiał. Rozporządzenie przewiduje tu wyjątek dla treści poddanych weryfikacji redakcyjnej lub kontroli redakcyjnej, opisany szerzej w artykule Weryfikacja redakcyjna treści AI.

Tabela: kto, co i kiedy

Sytuacja Kto odpowiada Forma ujawnienia
Chatbot lub voicebot Dostawca i stosujący wspólnie, w praktyce interfejs po stronie stosującego Jasna informacja w interfejsie, np. “Rozmawiasz z asystentem AI”
Deepfake, treść syntetyczna (obraz, wideo, audio) Dostawca (znakowanie techniczne) i stosujący (widoczne oznaczenie) Widoczna etykieta plus znacznik maszynowy w metadanych
Rozpoznawanie emocji, kategoryzacja biometryczna Stosujący Informacja przed lub w trakcie użycia systemu
Tekst generowany jako treść informacyjna publicznego znaczenia Stosujący (wydawca) Widoczne oznaczenie przy publikacji, chyba że zastosowano weryfikację redakcyjną

Wyjątki, o których warto wiedzieć

Rozporządzenie przewiduje kilka sytuacji, w których obowiązek oznaczenia nie ma zastosowania albo jest złagodzony: systemy AI dozwolone prawem do wykrywania, zapobiegania lub ścigania przestępstw (w zakresie działań organów), treści o wyraźnie artystycznym, satyrycznym lub fikcyjnym charakterze (z zastrzeżeniem odpowiedniego, proporcjonalnego oznaczenia tego faktu) oraz sytuacje, w których ujawnienie kontaktu z AI jest oczywiste z samego kontekstu.

Częsty błąd: zakładanie, że skoro chatbot na stronie pochodzi od zewnętrznego dostawcy (np. Tidio), to cała odpowiedzialność za ujawnienie leży po jego stronie. W praktyce to Twoja firma odpowiada za to, żeby ujawnienie faktycznie pojawiło się w interfejsie widocznym dla klienta, nawet jeśli technologia jest cudza.

Praktyczny przykład: sklep internetowy

Typowy sklep internetowy styka się z art. 50 w co najmniej trzech miejscach naraz, zwykle bez świadomości, że to ten sam przepis: widget czatu obsługi klienta musi ujawniać kontakt z maszyną, zdjęcia produktowe wygenerowane przez AI (a nie sfotografowane) powinny mieć widoczne oznaczenie, a jeśli sklep publikuje na blogu artykuły napisane w całości przez AI bez redakcyjnej weryfikacji, te teksty również wymagają oznaczenia. Każdy z tych trzech elementów ma nieco inny mechanizm wdrożenia, ale wspólny cel: klient nie powinien mylnie brać treści lub interakcji wygenerowanej przez AI za w pełni ludzką.

Najczęściej zadawane pytania

Czy muszę pytać dostawcę chatbota, czy ma wbudowane ujawnienie?

Tak, warto to zweryfikować i mieć to udokumentowane. Gotowy szablon takiego zapytania znajdziesz w artykule E-mail do dostawcy chatbota.

Czy grafika produktowa wygenerowana przez AI zawsze wymaga oznaczenia?

W większości praktycznych przypadków tak, jeśli przedstawia realistycznie wyglądający produkt, który mógłby zostać wzięty za zdjęcie rzeczywiste. Szczegóły dla e-commerce opisuje artykuł Oznaczanie zdjęć produktowych AI.

Czy art. 50 dotyczy też małych, jednoosobowych firm?

Tak. Rozporządzenie nie zwalnia mikrofirm z tego obowiązku ze względu na wielkość. Jeśli firma stosuje chatbota albo publikuje generowane treści, obowiązek przejrzystości ją obejmuje niezależnie od liczby pracowników.

Co grozi za brak oznaczenia zgodnego z art. 50?

Naruszenie tego obowiązku mieści się w progu kar do 15 milionów euro lub 3% globalnego obrotu firmy (wyższa z dwóch kwot, a dla MŚP niższa, zgodnie z art. 99 ust. 6), choć realna kara zależy od proporcjonalności i charakteru naruszenia. Pełne rozbicie progów opisuje artykuł Kary za naruszenie AI Act.