Jedna zasada, cztery różne realizacje

Art. 50 AI Act wymaga, żeby treści syntetyczne, czyli wygenerowane albo istotnie zmodyfikowane przez AI, były oznaczone w sposób umożliwiający odbiorcy rozpoznanie ich sztucznego pochodzenia. To brzmi jak jedna zasada, ale w praktyce dla grafiki, wideo, tekstu i audio wygląda zupełnie inaczej, bo każdy z tych formatów ma inny sposób konsumpcji. Widz oglądający film nie przeczyta stopki tekstowej pod nim, jeśli ta nie zostanie mu pokazana w samym materiale, a czytelnik artykułu nie usłyszy zapowiedzi głosowej.

Ten artykuł rozbija obowiązek na cztery osobne, konkretne instrukcje. Jeśli szukasz wyłącznie zasad dla chatbota, ten temat jest opisany osobno w artykule Jak oznaczyć chatbota zgodnie z art. 50.

Grafika

Oznaczenie grafiki AI powinno być widoczne na samym obrazie albo bezpośrednio przy nim, nie tylko w metadanych pliku, których przeciętny odbiorca nigdy nie zobaczy. Praktyczne opcje:

  1. Mały, czytelny napis albo ikona w rogu grafiki, na przykład “Obraz wygenerowany przez AI” albo skrócone “AI” w wyraźnym kontraście.
  2. Podpis pod zdjęciem w miejscu publikacji (strona produktowa, post w social media, baner reklamowy).
  3. Dla grafik w karuzeli albo galerii: jedno wspólne oznaczenie widoczne przy całej galerii, jeśli wszystkie zdjęcia w niej są syntetyczne, plus osobne oznaczenie tam, gdzie miesza się zdjęcia realne z generowanymi.

Specyfika e-commerce, gdzie ten temat pojawia się najczęściej, jest opisana szerzej w artykule Oznaczanie AI-generowanych zdjęć produktowych.

Wideo

Materiał wideo w całości lub w istotnej części wygenerowany przez AI (w tym z syntetycznym lektorem albo awatarem) wymaga oznaczenia widocznego w samym materiale, nie tylko w opisie pod filmem, choć opis też warto uzupełnić. Sprawdzone rozwiązania:

  • Plansza na początku filmu, widoczna przez kilka sekund, z jasnym komunikatem: “Ten materiał zawiera treści wygenerowane przez AI”.
  • Stały, dyskretny znak w rogu ekranu przez cały czas trwania materiału, podobnie jak oznaczenia “reklama” w mediach.
  • Wzmianka w opisie filmu jako uzupełnienie, nie zamiennik oznaczenia w samym materiale wideo.

Osobne, bardziej szczegółowe zasady dla lektora AI i awatarów w materiałach wideo znajdziesz w artykule Lektor AI i awatary w wideo.

Tekst

Tekst publikowany jako treść dziennikarska albo informacyjna, wygenerowany przez AI, powinien nieść notę informującą o tym przy publikacji, najczęściej jako krótki dopisek na początku albo końcu artykułu (“Ten tekst został przygotowany z pomocą AI” albo podobne sformułowanie). Ustawodawca przewidział tu istotny wyjątek: tekst, który przeszedł ludzką weryfikację redakcyjną, za którą redakcja bierze pełną odpowiedzialność, może być zwolniony z obowiązku oznaczania. Ten wyjątek, jego granice i praktyczne zastosowanie, opisuje osobno artykuł Weryfikacja redakcyjna treści AI.

Dla tekstów niepublikowanych jako treść dziennikarska (np. oferty handlowe, maile, opisy produktów pisane z pomocą ChatGPT) obowiązek formalnego oznaczania każdego zdania nie ma zwykle zastosowania, choć nadal obowiązuje ogólna zasada uczciwości w kontaktach z klientem.

Audio

Treści audio z syntetycznym głosem (podcasty, materiały reklamowe, komunikaty głosowe na infolinii) wymagają zapowiedzi na początku nagrania albo w bezpośrednim sąsiedztwie odtwarzania. W praktyce oznacza to:

  1. Krótkie zdanie na starcie nagrania: “Ten materiał zawiera głos generowany przez AI”.
  2. Dla infolinii i voicebotów: zapowiedź w pierwszych sekundach połączenia, analogicznie do oznaczenia chatbota tekstowego.
  3. Dla podcastów: nota w opisie odcinka plus zapowiedź głosowa, jeśli cały odcinek albo jego istotna część powstała syntetycznie.

Tabela zbiorcza

Typ treści Gdzie oznaczyć Minimalna forma
Grafika Na obrazie lub bezpośrednio przy nim Napis/ikona “AI” w rogu, podpis pod zdjęciem
Wideo W materiale, nie tylko w opisie Plansza początkowa lub stały znak w rogu
Tekst (dziennikarski) Przy publikacji Krótka nota, chyba że była weryfikacja redakcyjna
Audio Na początku nagrania/połączenia Zapowiedź głosowa lub tekstowa

Najczęstszy błąd: oznaczenie umieszczone wyłącznie w metadanych pliku albo w regulaminie strony. Odbiorca musi zobaczyć albo usłyszeć informację w naturalnym kontakcie z treścią, nie musieć jej szukać.

Co zrobić, jeśli treść miesza kilka formatów

Materiał promocyjny często łączy grafikę, wideo i tekst w jednym miejscu, na przykład post w social media z generowanym obrazem i podpisem napisanym przez AI. W takim wypadku najbezpieczniej oznaczyć całość jednym zbiorczym komunikatem widocznym od razu (“Ten post zawiera treści wygenerowane przez AI”), zamiast osobno oznaczać każdy element z osobna, o ile taki zbiorczy opis faktycznie obejmuje wszystkie syntetyczne komponenty.

Warto też prowadzić wewnętrzny rejestr, które materiały i w jaki sposób zostały oznaczone, żeby nie zgadywać przy kolejnej publikacji. Sposób budowy takiego rejestru opisuje artykuł Rejestr systemów AI, a jeśli chcesz mieć to poukładane od razu w jednym pakiecie, gotowe teksty ujawnień dla każdego typu treści wchodzą w skład Pakietu Zgodności.

Najczęściej zadawane pytania

Czy muszę oznaczać każde pojedyncze zdjęcie produktowe wygenerowane przez AI?

Tak, jeśli zdjęcie jest w całości lub w istotnej części syntetyczne i publikowane jako treść, z którą styka się klient. Wystarczy jednak jedno, konsekwentnie stosowane oznaczenie przy każdym takim zdjęciu, nie wymaga to osobnej zgody użytkownika.

Czy zdjęcie produktu zrobione realnie, tylko poprawione przez AI (np. usunięte tło), też wymaga oznaczenia?

To zależy od skali ingerencji. Drobna korekta kolorystyczna zwykle nie czyni zdjęcia treścią syntetyczną. Istotna zmiana wyglądu produktu albo tła generowanego od zera już tak. W razie wątpliwości bezpieczniej oznaczyć.

Czy oznaczenie musi być po polsku?

Przepis wymaga, żeby informacja była zrozumiała dla odbiorcy. Dla polskiej firmy kierującej ofertę do polskich klientów oznacza to w praktyce język polski.

Czy to jest porada prawna?

Nie. Ten artykuł ma charakter informacyjny i edukacyjny. Ocenę zgodności konkretnych materiałów z AI Act powinien przeprowadzić radca prawny lub adwokat.